ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับกฎหมายครอบครัว ตอนที่ 4

(comments: 0)

ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับกฎหมายครอบครัว ตอนที่ 4โดย ศักดา บัวลอย

 

มีเงินเขานับว่าเป็นน้อง มีทองเขานับว่าเป็นพี่” ถ้าไม่มี (มรดก)จะมีใคร(นับ)หรือเปล่าหนอ...

การพลัดพรากจากคนรักนั้นคงไม่มีใครอยากจะให้เกิดขึ้น แต่เมื่อความตายมาพรากคนรักไปจากเรา คนที่ยังอยู่ก็ต้องดำรงชีวิตต่อไป ฉบับนี้เราจะมาพูดคุยกันถึงเรื่องสิทธิในกองมรดกของผู้ตายที่จะตกทอดสู่ทายาทและคู่สมรส หรือคู่ชีวิตจดทะเบียนเพศเดียวกัน ตามประมวลกฎหมายของประเทศสวิตเซอร์แลนด์นั้นว่าเป็นอย่างไร

เรื่องของมรดกนั้นได้บัญญัติอยู่ในประมวลกฎหมายแพ่งแห่งสมาพันธรัฐสวิส บรรพ 3มาตรา457 - 640 (Schweizerisches Zivilgesetzbuch, คำย่อZGB)

มรดกคือทรัพย์สินตลอดทั้งสิทธิต่าง ๆ ของผู้ตาย ทรัพย์มรดกประกอบด้วย เงินสด เงินฝากในบัญชีธนาคาร ทรัพย์สินประเภทสังหาริมทรัพย์ และอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ตาย รวมถึงหนี้สินต่าง ๆ และค่าใช้จ่ายในการจัดการศพทั้งหมดของผู้ตายด้วยแต่ในส่วนของเงินสามประเภทด้านล่างนี้จะไม่นำมารวมเป็นทรัพย์มรดกของผู้ตายเพื่อแบ่งให้แก่ทายาทโดยธรรมลำดับที่2หรือ3ซึ่งสิทธิในการรับของทายาทจะมีเงื่อนไขบางประการคือ

  • เงินฝากเข้ากองทุนประกันสวัสดิการประกันสังคมเมื่อเกษียณอายุงาน และสำหรับผู้อยู่เบื้องหลัง(Alters- und Hinterlassenenversicherung,คำย่อAHV)

สิทธิการได้รับเงินฝากสะสมจากกองทุน(AHV)นี้เป็นเงินสวัสดิการประกันสังคมของภาครัฐซึ่งสงวนสิทธิการรับผลประโยชน์แก่ ทายาทของผู้ตายที่ยังมีชีวิตอยู่เท่านั้น(คำย่อตัวHคือHinterlassenenคือทายาทได้แก่บุตรและคู่สมรส/คู่ชีวิตจดทะเบียนเพศเดียวกันที่ยังมีชีวิติอยู่)ได้แก่ บุตร เรียกว่า เงินบำนาญสำหรับลูกกำพร้า(Waisenrente)และสำหรับคู่สมรสหรือคู่ชีวิตจดทะเบียนคู่ชีวิตเพศเดียวกันเรียกว่า เงินบำนาญแม่หม้ายหรือ เงินบำนาญพ่อหม้าย(Witwen- oder Witwerrente)(รายละเอียดจะกล่าวต่อไปใน ตอนที่ 5)

 

  • เงินฝากเข้ากองทุนเงินสะสมสำหรับผู้ประกอบอาชีพ(Die berufliche Vorsorge,คำย่อBVG)

สิทธิการได้รับเงินฝากสะสมจากกองทุนประเภทนี้สำหรับคู่ชีวิตที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส หรือจดทะเบียนคู่ชีวิตเพศเดียวกัน มีสิทธิ์ที่จะได้รับเงินจากกองทุนฝากสะสมนี้ก็ต่อเมื่อผู้ตายระบุว่าคู่ชีวิตผู้นั้นเป็นผู้รับผลประโยชน์ ทั้งนี้ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ของบริษัทประกันสวัสดิการเงินฝากสะสมดังกล่าว

 

  • เงินฝากประกันชีวิตของผู้ตาย

ผู้ถือกรมธรรม์มีสิทธิอิสระในการระบุผู้รับผลประโยชน์จากกรมธรรม์ประกันชีวิตของตนเพื่อมอบสิทธิให้ทายาทลำดับที่1หรือคู่สมรส/คู่ชีวิตจดทะเบียนเพศเดียวกันและบุคลทั่วไปให้เป็นผู้รับผลประโยชน์นี้ได้เช่นเดียวกันตามเจตนา โดยที่ทายาทไม่มีสิทธิเรียกร้องสิทธิขอแบ่งทรัพย์มรดกนี้ได้แต่ประการใด

สำหรับลูกเลี้ยงของคู่สมรสและคู่ชีวิตหญิงชาย หรือคู่ชีวิตเพศเดียวกัน ที่อยู่กินกันฉันสามีภริยาโดยมิได้จดทะเบียนสมรส หรือจดทะเบียนคู่ชีวิตเพศเดียวกันโดยถูกต้องตามกฎหมายแล้วนั้นจะไม่มีสิทธิ์ได้รับทรัพย์มรดกของผู้ตายเลยหากผู้ตายไม่ทำพินัยกรรมระบุยกทรัพย์มรดกไว้ให้ ไม่ว่าคุณจะใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันเป็นระยะเวลานานเท่าไรแล้วก็ตาม

ผู้ที่มีสิทธิ์ในทรัพย์มรดกของผู้ตายคือบุคคลผู้เป็นทายาทโดยธรรม มีสิทธิ์รับมรดกก่อนหลังเรียงตามลำดับดังนี้

ลำดับที่1บุตร หลาน เหลน ของบุตร (Nachkommen,ZGB Art. 457)

หมายเหตุ รวมทั้งบุตรของผู้ตายที่ยังไม่เกิดด้วย ทั้งนี้จะต้องคลอดแล้วมีชีวิต(Das Kind vor der Geburt,ZGB Art. 544)

ลำดับที่2บิดามารดา พี่น้อง บุตร หลาน เหลน ของพี่น้อง (Elterlicher Stamm,ZGB Art. 458)

ลำดับที่3ปู่ ย่า ตา ยาย (Grosselterlicher Stamm ZGB Art. 459)

คู่สมรสหรือคู่ชีวิตจดทะเบียนเพศเดียวกัน ที่ยังมีชีวิตอยู่ (Überlebende Ehegatten…,ZGB Art. 462)

หมายเหตุ:สิทธิในทรัพย์มรดกของคู่สมรสนั้นเทียบเท่ากับทายาทโดยธรรมลำดับที่

 

การจัดการทรัพย์มรดกของผู้ตายกรณีมีคู่สมรสหรือคู่ชีวิตจดทะเบียนเพศเดียวกันดังนี้

 

ในกรณีที่ผู้ตายไม่ได้ทำพินัยกรรม หรือทำสัญญามรดกระหว่างทายาทไว้ก่อนเสียชีวิต ทรัพย์มรดกจะถูกแบ่งให้แก่ทายาทโดยธรรมตามลำดับดังกล่าวข้างต้น ซึ่งเป็นไปตามสัดส่วนที่กฎหมายกำหนด ยกเว้นหากเจ้าของมรดกทำพินัยกรรมที่สมบูรณ์มีผลตามกฎหมายไว้ ซึ่งเจ้าของมรดกมีสิทธิที่จะแสดงเจตนาแบ่งทรัพย์มรดกของตนอย่างอิสระตามที่กฎหมายอนุญาตได้ ดังตารางเปรียบเทียบ

 

 

 

หมายเหตุ

1.ในที่นี้รวมถึงคู่ชีวิตจดทะเบียนเพศเดียวกันด้วย

2.ถ้าผู้ตาย ไม่มีบุตร หรือทายาทโดยธรรม สามารถทำพินัยกรรมระบุยกทรัพย์มรดกของตนตามเจตนาได้100 %

 

สิทธิการยกทรัพย์มรดกโดยอิสระของผู้ตาย(Verfügungsfreiheit, ZGB Art. 470)

ผู้ตายสามารถระบุในพินัยกรรม ตามสัดส่วนของการแสดงเจตนาอิสระนั้น โดยการยกทรัพย์มรดกของตนให้แก่บุคคลทั่วไปหรือนิติบุคคล เช่น มูลนิธิ สมาคมต่าง ๆ ตามประมวลกฎหมายกำหนดไว้ได้โดยอิสระ ยกเว้นสัตว์และคนตาย ไม่มีสิทธิ์ในการรับทรัพย์มกดกของผู้ตายแต่อย่างใด

การตัดสิทธิของทายาทโดยธรรมออกจากกองมรดก(Enterbung, ZGB Art. 477)สามารถทำได้ในในกรณี

  • ผู้มีสิทธิ์รับมรดกกระทำความผิดร้ายแรงต่อเจ้าของมรดก หรือบุคคลใกล้ชิดของผู้ตายที่มีสิทธิในทรัพย์มรดกนั้น(เช่น ฆ่า หรือ พยายามฆ่า)

  • ผู้มีสิทธิ์รับมรดก กระทำความความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับสิทธิหน้าที่ตามกฎหมายครอบครัว ต่อเจ้าของมรดก หรือญาติผู้ใดผู้หนึ่งของบุคคลดังกล่าวข้างต้นที่มีสิทธิในทรัพย์มรดกนั้น

เมื่อผู้ตายไม่มีทายาทโดยธรรม

ในกรณีที่ผู้ตายไม่ได้ทำพินัยกรรมระบุมอบทรัพย์สินให้แก่ผู้ใดและไม่ปรากฏทายาทโดยธรรม ทรัพย์มรดกของผู้ตายนั้นจะตกเป็นของรัฐ ต่อไป (Gemeinwesen; ZGB Art. 466)

ระยะเวลาการเปิดพินัยกรรม

ประมวลกฎหมายแพ่งระบุไว้ว่าจะต้องกระทำภายในระยะเวลา1เดือนหลังจากที่เจ้าของมรดกเสียชีวิตลง(Eröffnung;ZGB Art. 557)

การขอสละมรดก(Ausschlagung der Erbschaft)

ดังที่ได้กล่าวไว้แล้วข้างต้นว่า มรดกคือทรัพย์สินของผู้ตายทรัพย์สินทุกชนิดของผู้ตายเรียกว่า ทรัพย์มรดก ซึ่งประกอบด้วย ทรัพย์สิน และหนี้สินต่าง ๆ แต่เมื่อจัดการแยกทรัพย์สินของผู้ตายแล้ว ปรากฏว่ามีทรัพย์สินซึ่งเป็นหนี้เกินกว่าทรัพย์สมบัติ ทายาทโดยธรรมมีสิทธิขอสละมรดกได้ ทั้งนี้จะต้องกระทำภายใน3เดือนหลังจากที่ทราบการตายของเจ้าของมรดก(Ausschlagung,ZGB Art. 567)โดยแจ้งไปยังหน่วยงานราชการที่รับผิดชอบเรื่องการจัดการกองมรดกของบุคคลในรัฐนั้น ๆ ณ เขตที่ผู้ตายพักอาศัยอยู่ครั้งสุดท้ายก่อนเสียชีวิต

การจัดการรายการทรัพย์สินโดยทางราชการ(Das öffentliche Inventar,ZGB Art. 580)

หากทายาทไม่แน่ใจว่าทรัพย์มรดกและหนี้สินของผู้ตายที่มีอยู่นั้นมีจำนวนเท่าไรเพื่อประกอบการตัดสินใจในการรับทรัพย์มรดกหรือสละกองมรดกนั้น ทายาทสามารถขอให้ทางราชการเป็นผู้จัดการทรัพย์สินโดยจะต้องแจ้งความประสงค์ให้หน่วยงานราชการของรัฐ ในเขตที่ผู้ตายอาศัยอยู่ครั้งสุดท้ายก่อนเสียชีวิต(แต่ละรัฐมีชื่อเรียกต่างกัน)ทราบภายในเวลา1เดือน หลังจากทราบว่าเจ้าของมรดกเสียชีวิต เจ้าพนักงานจะมาตรวจสอบทรัพย์สินที่บ้านของผู้ตาย และอายัดทรัพย์สินต่าง ๆ ประกอบการทำรายการทรัพย์สิน และหนี้สินของผู้ตาย เพื่อแจ้งแก่ผู้มีสิทธิ์ในกองมรดกต่อไปว่าจะรับทรัพย์มรดกนั้นหรือไม่ ค่าใช้จ่ายการจัดการรายการทรัพย์สินโดยทางราชการนี้ ทายาทผู้ยื่นคำร้องจะต้องเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นเองหากว่าทรัพย์มรดกของผู้ตายมีมูลค่าเป็นหนี้สินมากกว่าทรัพย์สินเมื่อนำมูลค่าทั้งสองมาหักลบกันแล้วเหลือเป็นจำนวณเงินไม่เพียงพอสำหรับการจ่ายค่าธรรมเนียมในการบริการดังกล่าว(Ergebnis,ZGB Art. 584)

 

เรื่องของสิทธิในกองมรดกยังมีรายละเอียดปลีกย่อยอีกมาก ท่านสามารถอ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ในประมวลกฎหมายแพ่งแห่งสมาพันรัฐสวิส บรรพ 3มาตรา457 - 640 หรือไปขอรับคำปรึกษาจากสำนักงานโนทาร์ เพื่อวางแผนการจัดการและแบ่งทรัพย์มรดกให้แก่ทายาทได้ตามเจตนารมณ์ของท่าน อันเป็นการป้องกันความขัดแย้งและปัญหาระหว่างทายาทที่อาจเกิดขึ้นได้ ตลอดจนยังเป็นการรักษาความสัมพันธ์ในหมู่เครือญาติ

มาตรากฎหมายที่ผมนำเสนอในบทความนี้เป็นเพียงหลักกฎหมายเบื้องต้นที่สรุปมาโดยย่อให้คู่สมรสและคู่ชีวิตจดทะเบียนเพศเดียวกันที่ยังมีชีวิตอยู่ได้ทราบถึงสิทธิของตนเกี่ยวกับเรื่องของมรดก

ฉบับหน้าผมจะนำเสนอ เรื่องขั้นตอนการจัดการศพ การแจ้งตายต่อหน่วยงานราชการสวิส และประเทศไทย ตลอดทั้งสิทธิต่าง ๆ ของ คู่สมรส หรือคู่ชีวิตจดทะเบียนเพศเดียวกันที่ยังมีชีวิตอยู่ เมื่อมีเหตุทำให้ชีวิตผกผันต้อง “ตกพุ่มหม้าย (เนื้อหอม)ทั้งที่มีเรือพ่วงและไม่มี” จะเป็นเช่นไรโปรดติดตามตอนต่อไปครับ

กลับ

Add a comment