“AHA – AHA - AHA”

(comments: 0)

AHA – AHA - AHA”

โดย พี่ต้อม

 

AHA” ออกเสียง “อะฮ่า” พี่ต้อมคิดว่า หลายคนเคยเปล่งคำนี้ออกมาอย่างแน่นอน และมักจะเปล่ง “AHA” ในขณะที่เรามีความคิดแบบ “ปิ๊งแว้ป” อาการนี้เกิดขึ้นเมื่อเรากดสลับสวิทซ์จากการใช้วงจรสมองส่วนคิดเอาเรื่อง (สาระ) ไปสู่วงจรสมองส่วนคิดเอาเล่น (ไร้สาระ) และการคิดเอาเล่นนี้เอง ทำให้เกิดการคิดอย่างสร้างสรรค์ขึ้นมาอย่าง ปิ๊งแว้ป” เลยค่ะ

ปรากฎการณ์ ยูเรก้า-โมเมนต์” (EUREKA Moment)

พี่ต้อมขอเล่าที่มาอย่างย่อ ๆ ของปรากฎการณ์ “ยูเรก้า โมเมนต์” นะคะ EUREKA” เป็นภาษากรีกแปลว่า “ฉันค้นพบแล้ว” เป็นเรื่องเล่าที่รู้จักกันแพร่หลายที่สุดเกี่ยวกับอาร์คิมิดีส อาร์คีมีดีส (Archimedes) เป็นนักปราชญ์ชาวกรีกที่โลกจดจำ เขาเป็นทั้งนักคณิตศาสตร์ นักดาราศาสตร์ นักฟิสิกส์ และวิศวกร ผู้ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในบรรดานักวิทยาศาสตร์ชั้นนำในสมัยคลาสิก เขาเป็นผู้ค้นพบกลวิธีในการหาปริมาตรของวัตถุที่มีรูปร่างต่าง ๆ ... เรื่องมีอยู่ว่า ในสมัยพระเจ้าเฮียโรที่ 2 (King Hiero II) พระองค์ทรงขอให้อาร์คิมิดีสช่วยตรวจสอบว่า มีการฉ้อโกงในการสร้างมงกุฎทองคำบริสุทธิ์ของพระองค์หรือไม่ อาร์คิมิดีสใช้เวลาครุ่นคิดอยู่หลายวันก็ยังคิดไม่ออก อยู่มาวันหนึ่งในขณะที่เขากำลังหย่อนตัวลงในอ่างอาบน้ำ เขาก็สังเกตเห็นว่า ระดับน้ำในอ่างเพิ่มสูงขึ้นจนล้นอ่าง และทันใดนั้นเองเขาก็เกิดความคิดแว้บขึ้นมาว่า (นึกภาพอาร์คีมีดีสดีดนิ้วดังเป๊าะนะคะ) วิธีการนี้น่าจะนำไปใช้ในการหาปริมาตรของมงกุฎทองคำได้ เขาคิดว่า เมื่อเอามงกุฎจุ่มลงไปในน้ำ ปริมาตรของน้ำที่ล้นออกมาย่อมเท่ากับปริมาตรของมงกุฎนั่นเอง เมื่อนำปริมาตรมาหารด้วยมวลของมงกุฎ ก็สามารถหาค่าความหนาแน่นของมงกุฎได้ และถ้ามีการผสมโลหะอื่น ๆ เข้าไป ค่าความหนาแน่นนี้จะต่ำกว่าค่าความหนาแน่นของทองคำ ด้วยความตื่นเต้นจากการค้นพบอาร์คิมิดีสวิ่งออกไปยังท้องถนนทั้ง ๆ ที่ยังไม่ได้ใส่เสื้อผ้า แล้วร้องตะโกนว่า "ยูเรก้า!" (แปลว่า ฉันค้นพบแล้ว!)

หลังจากนั้นก็มีการตรวจสอบมงกุฎทอง อาร์คีมีดีสพิสูจน์ได้ว่า มีการผสมเงินเข้าไปในมงกุฎทองจริง พี่ต้อมคงไม่ต้องเล่าต่อจนจบนะคะว่า เกิดอะไรขึ้นกับช่างทำมงกุฎขี้โกงคนนั้น

ปรากฎการณ์ ”ยูเรก้า-โมเมนต์” (EUREKA Moment) ที่เล่ามานี้ ทางวิทยาศาสตร์เรียกว่า การเกิดประกายไฟในสมอง (ปิ๊งแว้ป) บางครั้งเรียกว่า ประสบการณ์อะฮ่า (Aha experience) หรือ อะฮ่า! โมเมนต์ (Aha! Moment) นี่แหละค่ะ เป็นประสบการณ์ที่เราควรจะมีทุกวัน เพื่อให้สมองหายล้าและมีความสุขทุกวัน

 

AHA – คิดออกแล้ว”

นักภาษาศาสตร์จิตวิทยาชาวเยอรมันชื่อ คาร์ล บือห์เลอร์ (Karl Bühler) ได้ศึกษาจากประสบการณ์และสังเกตพฤติกรรมของคนหลาย ๆ กลุ่ม เขาพบว่า เมื่อใดก็ตามที่คนเปล่งคำว่า „AHA“ ออกมาอย่างฉับพลัน แสดงให้รู้ว่า คน ๆ นั้นได้พบทางแก้ปัญหาแล้ว (คิดออกแล้ว) สามารถดำเนินการได้ มีผลลัพธ์ที่พึงพอใจ และสร้างความมั่นใจให้ตนเอง คาร์ลเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า „AHA-Erlebnis“ อ่านทับศัพท์ว่า “อะฮ่า-แอร์เลบนิส” น่าจะเทียบกับภาษาไทยได้ว่า “อ๋อ- คิดออกแล้ว อ๋อ-รู้แล้ว อ๋อ-เข้าใจแล้ว หรือ อ๋อ-นึกได้แล้ว”

พี่ต้อมมีเรื่องเล่าสู่กันค่ะ ... เมื่อเดือนตุลาคมปี 2560 พี่ต้อมไปสอนภาษาเยอรมันให้แก่ผู้ประกอบอาชีพนวดไทย ในวันที่ลาจากกัน ลูกศิษย์คนหนึ่งได้ให้พริกขี้หนู 1 ต้น พี่ต้อมรู้สึกตื่นเต้นค่ะ เพราะว่าเป็นครั้งแรกที่ลูกศิษย์ให้ต้นพริกแทนช่อดอกไม้ เมื่อกลับมาบ้าน ก็ดูแลต้นพริกเป็นอย่างดี พี่ต้อมนั่งดูความน่ารักของพริกเม็ดจิ๋วสีแดงแจ๋อยู่ทุก วัน จนพริกจวนจะแห้งคาต้น ในตอนนั้นคิดไม่ออกว่า จะทำอย่างไรกับพริกเม็ดจิ๋ว ๆ เหล่านั้นดี ก็เลยเด็ดพริกจิ๋วใส่ขวดไว้ก่อน

ปี 2561 พี่ต้อมมีอารมณ์แบบว่า อยากเห็นต้นพริกน่ารักอีก AHA-คิดออกแล้ว ก็ดำเนินการปลูกพริกสิคะ ไม่นานนักต้นพริกก็งอกขึ้นมาอย่างน่ารัก ตั้งห้าสิบกว่าต้น ออกดอกสีขาวน่ารักเชียวค่ะ ถือว่าได้ผลดี แล้วก็เริ่มแจกต้นพริกค่ะ แจกทั้งคนไทย ทั้งฝรั่งเลยค่ะ เหลือไว้ที่บ้านอีก 15 ต้น พริกแด้งแดง ง้ามงาม ต่อมาก็เจอคำถามให้ขบคิดเหมือนปีก่อนอีกแล้วว่า จะทำอย่างไรกับพริกเม็ดจิ๋วดีหนอ ...และแล้วพี่ต้อมเปล่งคำว่า AHA-คิดออกแล้ว (เปล่งแบบฉับพลันอีกครั้ง) ทำ “พริกขี้หนูแช่น้ำมันมะกอก” ดีกว่า ว่าแล้ว ก็คิดสร้างสรรค์ออกแบบขวดและวิธีบรรจุ ผลงานออกมาตามรูปภาพค่ะ ปีนี้มีของขวัญให้เพื่อน ๆ ในเทศกาลคริสต์มาส และวันขึ้นปีใหม่แล้วค่ะ

พี่ต้อมคิดว่า การสร้างสรรค์คือ ทุกสิ่งที่เราทำอย่างสร้างสรรค์ ความคิดสร้างสรรค์ไม่ได้จำกัดเฉพาะสาขาหรือพื้นที่ แต่มันจะอยู่เบื้องหลังทุกสิ่งที่เราจะทำ ซึ่งอาจจะเป็นไปตามกติกาที่ถูกตั้งขึ้นมา จากแรงบันดาลใจ หรือด้วยความสนุกสนาน คุณควรตอบคำถามของตัวเองให้ได้ว่า สิ่งที่คุณจะทำหรือกำลังทำอยู่นั้นเกิดจากความคิดสร้างสรรค์ของคุณ แล้วคุณจะจัดการ ”อย่างไร (wie)” และคุณกล้า (Mut) ที่จะสร้างสรรค์สิ่งที่แตกต่าง เพื่อเปิดประสบการณ์ใหม่ ๆ หรือไม่ และสามารถนำไปต่อยอดทำอะไรได้อีกบ้าง

เชื่อไหมว่า เราเปล่งคำว่า AHA ได้ทุกวัน

          ทุกคนมีพลังแห่งการสร้างสรรค์อยู่ในตัว ขึ้นอยู่กับว่า เรากล้าแสดงออกมามากน้อยเพียงใด ขอเปรียบการคิดสร้างสรรค์เป็นเหมือนดั่งการเรียนภาษาต่างประเทศ ซึ่งเราควรเรียนรู้คำศัพท์ใหม่ ๆ อยู่เสมอ นำคำศัพท์ต่าง ๆ ไปใช้สร้างเป็นประโยค ยิ่งรู้คำศัพท์มาก เราก็จะมีความมั่นใจในการพูดภาษาต่างประเทศมากขึ้น อยากจะบอกว่า “ขยันคิด ขยันทำ ก็จะมีสิ่งใหม่ ๆ เกิดขึ้น”

การคิดสร้างสรรค์ที่เห็นอย่างชัดเจนในชีวิตประจำวันก็คือ เรื่องอาหารการกิน แม่บ้านไทยในต่างแดนคิดสร้างสรรค์อาหารการกินทุกวัน เอาโน่นมาผสมนี่ เอานี่ไปผสมนั่น ออกมาเป็นเมนูในแต่ละวัน ทุก วัน แล้วภายในหนึ่งสัปดาห์ คิดได้กี่เมนู เราเก่งเรื่องการดัดแปลงอาหาร ให้เกิดเมนูใหม่ ๆ ...ออเจ้าช่างเก่งแท้

พี่ต้อมรู้จักคุณจันทิรา คือห์เน่ ชื่อเล่นว่า น้องหมวย เธอชอบทำขนมทุกประเภท เธอเริ่มจากการคิดสร้างสรรค์ในการทำขนมให้ลูก ๆ กินนี่แหละค่ะ ขนมฝีมือน้องหมวยมีลักษณะพิเศษคือ เป็นขนมชิ้นเล็ก ๆ ดูจุ๋มจิ๋มน่ารัก ใครเห็นก็อยากชิม ช่วงแรก ๆ น้องหมวยก็ฝึกทำขนมให้คนในครอบครัวกิน ต่อมาก็ทำเป็นของขวัญให้เพื่อน ๆ เนื่องในโอกาสพิเศษ ๆ ปัจจุบันนี้ขยายความคิดสร้างสรรค์โดยรับทำขนมตามสั่งในโอกาสต่าง ๆ เท่าที่ตนจะทำได้ ขนมของน้องหมวยเป็นขนมที่ผลิตจากความคิดสร้างสรรค์ ... คนทำสนุก คนกินก็อร่อยค่ะ

การสร้างสรรค์สะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการของตัวเราในวัยเด็ก

วามคิดสร้างสรรค์ เป็นทักษะที่มีอยู่ในตัวเราทุกคน ติดตัวมาตั้งแต่เกิดเพื่อรอการบ่มเพาะและดูแลให้งอกงาม แต่น่าเสียดายที่คนจำนวนมากเข้าใจผิดเกี่ยวกับความคิดสร้างสรรค์ว่า เป็นเรื่องของ “พรสวรรค์” ที่มีอยู่ในคนบางคนเท่านั้น และความเข้าใจผิดนี้กลายเป็นอุปสรรคในการพัฒนา ฝึกฝนความคิดสร้างสรรค์ในวัยเด็กและเยาวชน ประสิทธิภาพความคิดสร้างสรรค์ของผู้ใหญ่ในวันนี้ก็สืบเนื่องมาจากความสามารถในการคิดสร้างสรรค์ในวัยเด็กนั่นเอง

พี่ต้อมวาดรูปมานานกว่า 24 ปีแล้ว ไม่ได้วาดอย่างเดียวนะคะ แต่กล้านำรูปที่ตัวเองวาดออกแสดงนิทรรศการด้วย ปัจจุบันก็ผลิตผลงานจากการวาดรูปออกมาเรื่อย ๆ เกิดปรากฎการณ์ AHA-Erlebnis กับตัวเองบ่อยมาก แทบทุกวันเลยค่ะ

บ่อยครั้งที่หวนคิดถึงช่วงเวลาที่เรียนอยู่ชั้นประถมศึกษาและมัธยมศึกษาตอนต้น ผลงานภาพวาดของพี่ต้อมไม่เคยประทับใจครูสอนวาดเขียนเลย ครูบอกให้วาดเหมือนตัวอย่าง พี่ต้อมก็วาดไม่เหมือนสักที วาดรูปอะไรก็มีรายละเอียดงอกเงย ครูเคยบอกว่า เรียนวิชาวาดเขียนนะ ไม่ใช่ให้วาดรูป ตอนนั้นไม่รู้เลยว่า วาดเขียนต่างกับวาดรูป (AHAไม่ออก) พี่ต้อมโชคดีที่คุณพ่อและคุณแม่สนับสนุนความคิดสร้างสรรค์ของลูก ๆ มาตลอด ให้อิสระในการคิดสร้างสรรค์ ชื่นชมรูปภาพที่ลูกวาดมีที่เปรอะเลอะเทอะ สีฉูดฉาด สีซีด วาดรูปคนจมูกบาน ปากกว้าง คอยาว คิ้วไม่เท่ากันบ้างล่ะ พ่อกับแม่ออกความเห็นบ่อย ๆ ว่า รูปที่ลูกวาดน่าสนใจมาก ตอนนั้นพี่ต้อมคิดอยู่อย่างเดียวว่า พ่อกับแม่เก่งกว่าครูสอนวาดเขียนซะอีก เพราะครูไม่เคย AHA ในผลงานของเราสักนิด ก็ครูมีหน้าที่สอนวาดเขียน (Zeichnung) แต่เราวาดรูป (Malerei) ครูจึง AHA ไม่ออก ครูไม่ผิด เราก็ไม่ผิด ... การวาดเขียนกับการวาดรูปถ้าจะให้ต่างกัน ก็ต่างกัน ถ้าจะให้เหมือนกัน ก็เหมือนกันได้ แล้วแต่มุมมองของแต่ละคน

พี่ต้อมเชื่อว่า ประสบการณ์ที่ได้รับในวัยเด็กสะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการด้านความคิดสร้างสรรค์ของเราจริง ๆ ค่ะ

การคิดสร้างสรรค์เปลี่ยนชีวิตของคุณได้

การสร้างสรรค์เป็นสิทธิที่เรามีมาแต่กำเนิด การสร้างสรรค์มิใช่เป็นเพียงเรื่องของ “ศิลปิน” เท่านั้น แต่รวมเรื่องต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันที่ทุกคนสามารถทำได้ในหลากรูปแบบ

เมื่อเดือนตุลาคม 2561 รายการทีวีเยอรมัน Höhle der Löwen ซึ่งเป็นรายการค้นหาไอเดียใหม่ ๆทางธุรกิจของผู้ประกอบการ เพื่อระดมทุนเพิ่มจากนักลงทุน รายการดังกล่าวได้เชิญคุณกนกพร โฮลทช์ หรือ ปุ๊ก วัย 37 ปี เจ้าของบริษัท PookSpaFoods GmbH ผู้ผลิตและจำหน่ายมะพร้าวอบกรอบแบรนด์ POOK คุณปุ๊กได้นำเสนอไอเดียของเธออย่างสร้างสรรค์ จึงชนะใจนักลงทุน 4 ใน 5 คน และในที่สุดเธอเลือกรับข้อเสนอจากนักลงทุนชื่อดังหนึ่งในนั้นเพื่อร่วมขยายธุรกิจมะพร้าวอบกรอบแบรนด์ POOK

คุณปุ๊กมีความคิดสร้างสรรค์ และมีความกล้าทำในสิ่งที่ตนคิด “ความกล้า” นี่เองที่ทำให้ความคิดสร้างสรรค์ของคุณปุ๊กเป็นรูปธรรมขึ้นมาได้ ... อยากรู้จังเลยว่า ในแต่ละวันคุณปุ๊กมี AHA-บ่อยแค่ไหน

(ติดตามผลงานคุณปุ๊กได้ที่ https://www.pookspafoods.com)

มาดักจับความคิดสร้างสรรค์กันเถอะ

ความคิดสร้างสรรค์แม้จะเป็นสิ่งที่จับต้องไม่ได้ แต่มันมีที่อยู่ในสมองของเราจริง ๆ วงจรของความคิดสร้างสรรค์ หรือที่เรียกว่า “วงจรคิดเอาเล่น” มีจริงค่ะ เราก็เคยพูดอยู่บ่อย ๆ ว่า “คิดเล่น ๆ นะ” เมื่อคิดเล่น ๆ ได้ ก็ลองนำความคิดนั้น ๆ มาทำให้เห็นเป็นรูปธรรม เริ่มจากสิ่งเล็ก ๆ ก่อนก็ได้ แล้วดักจับความคิดสร้างสรรค์นั้น มาทำให้เห็นเป็นรูปธรรมด้วยนะคะ หากคิดเล่น ๆ คิดเยอะ คิดแยะ แล้วไม่ทำอะไรเลย อาจจะก็จะกลายเป็น “คิดฟุ้งซ่าน” ไม่เอานะคะ

นี่ก็ใกล้วันปีใหม่เข้ามาทุกที ใครที่กำลังคิดเล่น ๆ ว่าอยากจะทำอะไรในปีใหม่ ก็ขอให้ลงมือทำเถอะค่ะ ติ๊กต๊อก ๆ .... AHA เมื่อใด ก็นำมาเล่าสู่กันฟังบ้างนะคะ

-----------------------------

อ้างอิง
https://medium.com/@worapongtearneuki

http://smartleadercoaching.blogspot.com/2015/05/aha-moment-eureka-moment-moment-of.html

https://educalingo.com/de/dic-de/aha-erlebnis

https://fundsplitter.com/2018/08/27/karl-buehler-der-grosse-meckesheimer-philosoph-und-sprachwissenschaftler/

กลับ

Add a comment