ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับกฏหมายครอบครัว ตอนที่ 1 เมื่อมาอยู่เป็นครอบครัวเดียวกันในสวิตเซอร์แลนด์

(comments: 0)

 

โดย ศักดา บัวลอย

 

จากการจัดบรรยายเรื่อง "ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับกฎหมายครอบครัว" ที่ Kirchgemeinde Stadt-Thun, Frutigenstasse 22, CH-3600 Thunเมื่อวันเสาร์ที่ 26สิงหาคม 2017  มีผู้สนใจจากหลายรัฐของประเทศสวิตฯเข้าฟังการบรรยายซึ่งนับว่าประสบผลสำเร็จเป็นอย่างดีผมในฐานะวิทยากรได้นำความรู้และประสบการณ์จากการทำงานเป็นล่ามภาษาเยอรมัน-ไทยให้แก่หน่วยงานราชการต่างๆในประเทศสวิตฯมาใช้ในการให้ข้อมูลและตอบคำถามแก่ผู้เข้าฟังฯเนื่องจากผมทราบถึงปัญหาหลากหลายของคู่สมรสชาวไทยกับชาวสวิสรวมถึงผู้ที่จดทะเบียนเป็น “คู่ชีวิต” ระหว่างบุคคลเพศเดียวกันปัญหาส่วนหนึ่งที่พบคือยังมีคู่สมรสชาวไทยอีกเป็นจำนวนมากที่ไม่ทราบถึงสิทธิของตนเองอันพึงมีตามกฏหมายจึงเป็นสาเหตุที่ทำให้เสียซึ่งสิทธิประโยชน์นั้นไปอย่างน่าเสียดาย 

จากเสียงตอบรับเป็นอย่างดีของผู้เข้าฟังการบรรยายทำให้ผมเห็นว่าข้อมูลด้านกฏหมายครอบครัวนั้นควรได้รับการเผยแพร่ออกไปให้หลายๆท่านที่ไม่ได้เข้าฟังฯได้อ่านได้เข้าใจด้วยจึงนำกฏหมายครอบครัวมาเขียนเป็นตอนๆให้ท่านได้อ่านกันที่นี่ครับ 

เมื่อมาอยู่เป็นครอบครัวเดียวกันในสวิตฯ

ตามประมวลกฏหมายแพ่งประเทศสวิตฯ  เรื่องการสมรสข้ามชาติและวัฒนธรรมในประวัติศาสตร์ประเทศสวิตเซอร์แลนด์นั้นไม่ใช่เรื่องใหม่แต่อย่างใดเรื่องการสมรสข้ามชาติและวัฒนธรรมมีมาตั้งแต่ยุคอดีตกาลจนกระทั่งถึงยุคโลกไร้พรมแดนเช่นในปัจจุบัน 

ในยุคกลาง (500 bzw. 600 n. Chr.) จนถึงปีค.ศ. 1850 การสมรสข้ามศาสนานั้นไม่สามารถกระทำได้การจดทะเบียนสมรสตามกฏหมายแพ่งนั้นเริ่มมีขึ้นเมื่อปี 1875 และใช้เวลาอีกร้อยกว่าปีจึงมีการออกกฏหมายด้านสิทธิความเสมอภาคระหว่างหญิงและชายซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ปี 1981 เป็นต้นมาจะเห็นได้ว่าเรื่องของสิทธิต่างๆระหว่างคู่สมรส (ในที่นี้รวมถึงการจดทะเบียนคู่ชีวิต” ระหว่างบุคลเพศเดียวกันด้วย (eingetragene Partnerschaft) ได้มีการเปลี่ยนแปลง และเพิ่มสิทธิต่างๆ ตามกฏหมายเรื่อยมาตามกาลเวลา และยุคสมัย

การจดทะเบียนสมรสในประเทศสวิตเซอร์แลนด์นั้นทำได้โดยไม่จำเป็นต้องมีสัญญาหมั้นก่อน(Verlobung) การหมั้นนั้นไม่สามารถนำเป็นมาคำฟ้องร้องต่อศาลเพื่อบังคับให้อีกฝ่ายจดทะเบียนสมรสได้  แต่ละฝ่ายมีสิทธิ์ขอถอนการหมั้นหมายได้ตามกฏหมายบุคคลผู้บรรลุนิติภาวะแล้วทั้งสองคนสามารถยื่นความจำนงขอจดทะเบียนสมรสได้ที่สำนักงานทะเบียนราษฏรในเขตท้องที่อำเภอใกล้บ้านของฝ่ายชายหรือฝ่ายหญิงก็ได้เมื่อเจ้าหน้าที่ได้รับเอกสารและตรวจสอบความถูกต้องแล้วก็จะเชิญทั้งคู่มาแสดงตนต่อหน้าเจ้าหน้าที่เพื่อเตรียมการจดทะเบียนสมรส(Ehevorbereitung) โดยการให้กรอกแบบฟอร์มด้วยตนเองรวมทั้งตอบคำถามกับเจ้าหน้าที่เพื่อยืนยันถึงความประสงค์อีกครั้งถ้าหากไม่มีสิ่งใดติดขัดตามเงื่อนไขของการจดทะเบียนสมรสเจ้าหน้าที่ก็จะนัดวันจดทะเบียนสมรส (zivilstandsamtliche Trauung) ต่อไปโดยต้องกระทำภายในระยะเวลา 3 เดือนการจดทะเบียนสมรสในประเทศสวิตเซอร์แลนด์นั้นจำเป็นจะต้องมีพยานบุคคล 2 คนยกเว้น “การจดทะเบียนคู่ชีวิต” ระหว่างบุคคลเพศเดียวกัน (Eingetragene Partnerschaft) ซึ่งไม่ต้องใช้พยานและถ้าหากคู่สมรสชาวต่างด้าวไม่สามารถเข้าใจภาษาราชการท้องถิ่นได้จะต้องมีล่ามมาแปลภาษาราชการของท้องถิ่นนั้นๆด้วย  

ณวันจดทะเบียนสมรสนายทะเบียนจะอ่านมาตรากฏหมายแพ่งมาตรา159 (ZGB Art. 159) แก่คู่จดทะเบียนสมรสเพื่อให้รับทราบถึงผลของการจดทะเบียนสมรสต่อหน้าพยานทั้งสอง(และแขกรับเชิญ) ที่ระบุถึงความสัมพันธ์ฉันท์สามีภรรยาหลังจากจดทะเบียนสมรสว่าทั้งคู่มีหน้าที่ต้องดูแลความผาสุขของกันและกันและดูแลบุตรร่วมกันตลอดทั้งต้องซื่อสัตย์และช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูซึ่งกันและกันและสำหรับคู่สมรสชาวต่างชาติหลังจากจดทะเบียนสมรสแล้วพึงได้รับสิทธิพำนักอยู่ในประเทศสวิตฯตามคู่สมรสรวมถึงสิทธิและหน้าที่ต่างๆซึ่งบัญญัติไว้ในประมวลกฏหมายคนต่างด้าว (Ausländergesetz, AuG) นอกเหนือจากประมวลกฏหมายแพ่งที่ได้กล่าวมาแล้วข้างต้น

เมื่อมาอยู่เป็นครอบครัวเดียวกันแล้วคู่สมรสมีอิสระในการเลือกดำเนินชีวิตครอบครัวแต่ทั้งนี้ก็ต้องไม่ขัดต่อกฏหมายของประเทศสวิตฯตลอดทั้งความผาสุกของครอบครัวระหว่างคู่สมรสนอกเหนือจากนี้ทั้งคู่มีสิทธิและหน้าที่ที่ต้องตัดสินใจร่วมกันในหลายๆเรื่องในที่นี้ขอกล่าวถึงเรื่องสิทธิและหน้าที่สำคัญๆของคู่สมรสโดยย่อดังนี้ (รายละเอียดมาตรากฏหมายค้นหาเพิ่มเติมตามที่อ้างอิงได้จากประมวลกฏหมายแพ่งประเทศสวิตเซอร์แลนด์ (Schweizerisches Zivilgesetzbuch; ZGB) 

เรื่องของที่อยู่อาศัยของครอบครัว ทั้งคู่จะต้องตัดสินใจร่วมกัน (ZGB Art. 169) ฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดจะกระทำโดยพลการไม่ได้ เช่น การเช่าที่อยู่อาศัยร่วมกัน หรือกรณีการขายบ้านที่ใช้เป็นสถานที่อยู่อาศัยของครอบครัว แม้ว่าชื่อเจ้าของบ้านจะเป็นของคู่สมรสอีกฝ่าย ซึ่งมีมาก่อนการสมรสก็ตาม 

เรื่องค่าใช้จ่ายภายในครัวเรือน ประมวลกฏหมายแพ่ง (ZGB Art. 163, 172, 173) ระบุว่า ในกรณีที่ทั้งสองฝ่ายมีรายได้ คู่สมรสควรตกลงกันเองเกี่ยวกับการรับผิดชอบค่าใช้จ่ายส่วนนี้ ว่าใครจะจ่ายอะไร หรือคนละเท่าไร แต่ถ้าฝ่ายหนึ่งเป็นแม่บ้านอย่างเดียว ก็มีสิทธิ์ที่จะได้รับเงินค่าใช้จ่ายส่วนตัวเพิ่มขึ้น นอกเหนือจากเงินค่าอาหาร ค่าเลี้ยงดูลูก ค่าใช้จ่ายภายในครัวเรือน ตามความเหมาะสมแก่ฐานะ และรายได้ของครอบครัว 

ครอบครัวประกอบธุรกิจส่วนตัว (ZGB Art.165) ถ้าหากคู่สมรสอีกฝ่าย ต้องช่วยทำงานในธุรกิจของครอบครัวเป็นประจำนอกเหนือจากการทำงานดูแลบ้านและลูกแล้ว ก็จะมีสิทธิได้รับค่าตอบแทนตามความเหมาะสม แต่ควรที่จะทำสัญญาว่าจ้างระหว่างกันให้ถูกต้อง ทั้งนี้เพื่อป้องกันข้อขัดแย้ง และปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้น ตลอดทั้งสิทธิการรับเงินสวัสดิการประกันสังคมอื่นๆ เช่นเดียวกับลูกจ้างทั่วไป 

สิทธิรับรู้ข้อมูลระหว่างคู่สมรส (ZGB Art. 170) เกี่ยวกับเรื่องรายได้ ทรัพย์สิน และหนี้สิน ถ้าหากสอบถามแล้ว อีกฝ่ายไม่ยอมเปิดเผยข้อมูล คู่สมรสอีกฝ่ายสามารถยื่นคำร้องขออำนาจศาลเพื่อการได้สิทธิรับทราบข้อมูลดังกล่าว  ศาลสามารถสั่งให้คู่สมรสอีกฝ่ายเปิดเผยข้อมูล ออกคำสั่งให้ธนาคาร นายจ้าง หรือบุคคลที่สาม เปิดเผยข้อมูลให้แก่คู่สมรสที่ต้องการทราบข้อมูลได้รับรู้ตามกฏหมาย 

เมื่อฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด ละเลยหน้าที่ ในการดูแลครอบครัว (ZGB Art. 172) หรือตกลงกันไม่ได้เกี่ยวกับเรื่องสำคัญๆภายในครอบครัว คู่สมรสฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด หรือทั้งสองฝ่ายสามารถยื่นคำร้องต่อศาล ให้ศาลช่วยไกล่เกลี่ยข้อขัดแย้งนี้ได้ ศาลจะใช้มาตรการตักเตือนฝ่ายที่ละเลยหน้าที่ และถ้าหากทั้งคู่ยินยอม ศาลสามารถสั่งให้คู่สมรสเข้ารับคำปรึกษาจากศูนย์แนะนำให้คำปรึกษาปัญหาครอบครัวได้ 

การทำนิติกรรมแทนคู่สมรส (ZGB Art. 374, 376) คู่สมรสสามารถทำนิติกรรมแทนกันได้ ทั้งนี้ต้องเพื่อเหตุแห่งความจำเป็นของครอบครัวและตามฐานะ เช่น ทำสัญญาซื้อของตกแต่งบ้าน หรือซ่อมแซมบ้านเล็กๆน้อยๆ นอกเหนือจากนี้จะต้องได้รับความยินยอมจากอีกฝ่าย หรือว่าได้รับอนุมัติจากศาลให้สามารถทำนิติกรรมแทนคู่สมรสได้  ในกรณีที่คู่สมรสฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดเป็นคนไร้ความสามารถ (เช่น กรณีป่วยหนัก ไร้สติ ไม่สามารถทำนิติกรรมได้)

คู่สมรสสามารถจัดการแทนอีกฝ่ายหนึ่งได้ใน 3 กรณีดังต่อไปนี้ 

  • การจัดการทรัพย์สินแทนคู่สมรส เพื่อค่าใช้จ่ายจำเป็นภายในครอบครัว
  • จ่ายค่ารักษาพยาบาล เช่น ค่าที่พักในสถานดูแลพยาบาลคนชราหรือค่ารักษาพยาบาลในส่วนที่จะต้องจ่ายเอง
  • สิทธิในการเปิดจดหมาย ตอบจดหมายหรืออีเมลแทนคู่สมรส

สิทธิการถอนเงินจากบัญชีธนาคารของคู่สมรสจำเป็นต้องมีหลักฐานหนังสือแสดงความยินยอมจากคู่สมรสประกอบและถ้าคู่สมรสไม่ได้ทำหนังสือมอบอำนาจดังกล่าวไว้สามารถติดต่อสำนักงานคุ้มครองผู้ใหญ่ (Erwachsenenschutzbehörde) เพื่อขอหนังสือรับรองอำนาจการขอเบิกเงินจากธนาคารแทนคู่สมรส 

นอกเหนือจาก 3 กรณีดังกล่าว จะต้องขออำนาจความยินยอมจากสำนักงานคุ้มครองผู้ใหญ่ (Erwachsenenschutzbehörde) เช่น เรื่องการจัดการทรัพย์สินที่มีมูลค่ามาก  หรือเกี่ยวกับเรื่องการจัดการอสังหาริมทรัพย์ เป็นต้น

เรื่องสิทธิตามกฏหมายต่างๆตามประมวลกฏหมายแพ่งของประเทศสวิตเซอร์แลนด์ที่ผมนำเสนอมาข้างต้นนั้นเป็นการอธิบายโดยสรุปถึงผลจากการจดทะเบียนสมรสหรือการจดทะเบียนคู่ชีวิตการใช้ชีวิตร่วมกันของคนสองคนให้ดำรงสถานภาพเป็นครอบครัวตามกฏหมายและเมื่อมีสถานะเป็นคู่สมรสตามกฏหมายแล้วก็จะมีสิทธิและหน้าที่ของทั้งสองฝ่ายและความสัมพันธ์ในทางนิติกรรมกับบุคคลภายนอก  ตลอดทั้งเป็นการคุ้มครองคู่สมรสหรือคู่ชีวิตตามกฏหมายเพื่อความผาสุกในการอยู่ร่วมกันเป็นสถาบันครอบครัวดังคำกล่าวที่ว่าทุกคนอยู่ภายใต้กฏหมายเดียว” 

ผมหวังเป็นอย่างยิ่งว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์แก่ผู้สนใจและคู่สมรสชาวไทยในประเทศสวิตเซอร์แลนด์  โปรดติดตามบทความเกี่ยวกับกฏหมายครอบครัวตอนที่ 2  “ไม่ขออยู่ร่วมชายคาวิธีการนั้นเป็นฉะนี้”

ในฉบับต่อไปครับ

 

กลับ

Add a comment